Có những hành trình bắt đầu không phải bằng kèn hoa hay sự chào đón nồng nhiệt, mà bằng những bước chân rón rén và những cái cúi đầu đầy e dè. Đối với tôi, hành trình bước vào Optimizer – một doanh nghiệp Nhật Bản – cũng đã khởi đầu lặng lẽ như thế. Khi nhìn lại chặng đường 3 năm rưỡi đã qua, tôi nhận ra rằng những bài học sâu sắc nhất về nghệ thuật dẫn dắt không nằm trong sách vở, mà được viết nên từ chính những giọt mồ hôi, những tiếng cười bên bàn tiệc cuối năm, và cả những rào cản ngôn ngữ đã được khỏa lấp bằng sự chân thành.

Kỳ vọng ban đầu và những bước chân bỡ ngỡ

Tôi vẫn nhớ như in những ngày đầu tiên bước chân vào văn phòng. Khi đó, tôi được tuyển dụng với vai trò là một sub-leader tập sự. Trong thâm tâm, tôi mang theo một chút háo hức xen lẫn áp lực vô hình. Thế nhưng, thực tế ban đầu lại là một gáo nước lạnh giúp tôi tỉnh táo: hầu như tất cả các thành viên người Nhật trong đội ngũ đều đối xử với tôi như một nhân viên bình thường, không hơn không kém.

Trong văn hóa công sở Nhật Bản, danh xưng hay chức danh chưa bao giờ là tấm thẻ vạn năng để bạn có được sự nể trọng. Sự hoài nghi ngầm hiểu hiện rõ trong những cái nhìn dò xét, những cuộc trao đổi ngắn gọn và cả khoảng cách vô hình giữa một người mới với một tập thể đã gắn kết từ trước. Tôi hiểu rằng, để có được tiếng nói, tôi không thể chỉ đứng đó và đòi hỏi quyền lực từ chiếc ghế “tập sự” của mình. Tôi phải hành động.

Chinh phục lòng tin bằng sự tận hiến thầm lặng

Thay vì cố gắng chứng tỏ quyền uy, tôi bắt đầu bằng việc chứng minh thực lực qua từng đầu việc nhỏ nhất. Tôi nhận ra một người quản lý giỏi trước hết phải là một người đồng đội đáng tin cậy. Tôi không chỉ hoàn thành tốt các task công việc của riêng mình, mà luôn chủ động quan sát để hỗ trợ các thành viên khác khi họ gặp khó khăn.

Tôi bắt đầu tổ chức các buổi seminar nhỏ, chủ động chia sẻ những kiến thức, kỹ năng mà mình tích lũy được cho cả đội nhóm. Những buổi chia sẻ ấy không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức chuyên môn, mà còn là cầu nối để chúng tôi hiểu nhau hơn về tư duy và phong cách làm việc.

Cứ như thế, từng chút một, sự chân thành và nỗ lực của tôi đã lay chuyển được bức tường băng lạnh giá. Sếp, các cấp quản lý và cả những thành viên người Nhật vốn kín tiếng dần thay đổi thái độ. Họ bắt đầu tìm đến tôi nhiều hơn, chủ động hỏi ý kiến, nhờ vả và thảo luận sâu hơn về các dự án. Từ vị trí một người đứng bên lề, tôi dần trở thành điểm tựa, thành người gỡ rối cho những nút thắt trong công việc của họ.

Những mảnh ghép đa quốc gia và đêm Nomikai định mệnh

Đội nhóm của tôi sau đó không chỉ dừng lại ở các thành viên bản địa. Chúng tôi chào đón thêm hai thành viên người Đài Loan và sau đó là những đồng nghiệp đến từ Hàn Quốc. Việc quản lý một đội ngũ đa quốc gia mang đến cả cơ hội lẫn những thử thách chưa từng có tiền lệ. Làm thế nào để những con người khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, và thói quen làm việc có thể cùng nhìn về một hướng?

Câu trả lời chính là việc kiên trì xây dựng lòng tin dựa trên mục tiêu chung. Chúng tôi cùng nhau thảo luận, cùng nhau giải quyết khủng hoảng, và quan trọng nhất là cùng nhau chia sẻ gánh nặng.

Bước ngoặt lớn nhất trong mối quan hệ của chúng tôi có lẽ là đêm Nomikai (buổi tiệc nhậu) cuối năm ấm áp. Đó là lần đầu tiên chúng tôi rủ nhau gạt bỏ hết những deadline, những báo cáo khô khan để cùng ngồi lại bên bàn tiệc. Đêm hôm ấy, chúng tôi đã uống rất nhiều, nói chuyện thật vui vẻ và mở lòng với nhau như những người bạn tri kỷ thực sự. Rào cản về tiếng Nhật, tiếng Anh hay tiếng Hàn dường như biến mất dưới ánh đèn ấm áp của quán nhậu nhỏ. Chúng tôi cười đùa, chia sẻ về gia đình, về những ước mơ và cả những nỗi sợ hãi của tuổi trẻ. Chính khoảnh khắc ấy đã gắn chặt chúng tôi lại thành một khối thống nhất không thể tách rời.

Nghệ thuật lãnh đạo: Không cần là người giỏi nhất, hãy là chiếc khiên vững chãi nhất

Từ những trải nghiệm xương máu đó, tôi ngộ ra một chân lý giản đơn nhưng vô cùng sâu sắc về vai trò của một leader. Bạn không cần phải là người thông minh nhất phòng, cũng không cần sở hữu kỹ năng chuyên môn xuất chúng nhất để dẫn dắt người khác. Điều một leader thực sự cần làm là xây dựng một nền tảng lòng tin vững chắc với các thành viên.

Lãnh đạo là khi bạn giúp họ cùng phát triển, cùng họ tìm ra hướng đi trong những thời điểm bế tắc, và luôn sẵn sàng xắn tay áo lên để “lăn xả” cùng họ. Khi gặp khó khăn, bạn phải là người đầu tiên họ nghĩ đến để tìm kiếm lời khuyên, không phải vì sợ hãi uy quyền, mà vì họ tin tưởng vào sự thấu hiểu của bạn. Khi các thành viên biết rằng luôn có bạn ở phía sau để nâng đỡ và bảo vệ (cover), họ sẽ sẵn sàng xông pha tiến về phía trước với 100% năng lượng.

Những người thầy mang nhiều quốc tịch khác nhau

Ở chiều ngược lại, tôi cũng học hỏi được rất nhiều điều quý giá từ chính những người đồng đội của mình:

Từ các bạn người Nhật: Tôi học được cách một nhân viên Nhật Bản tư duy, tỉ mỉ trong từng chi tiết và sự chuyên nghiệp tuyệt đối khi trao đổi thông tin. Nhờ họ, tôi biết cách truyền đạt gãy gọn, sắp xếp thông tin một cách trực quan để người nghe dễ hiểu nhất. Và tuyệt vời hơn cả, họ chính là những người thầy kiên nhẫn nhất chỉ dạy cho tôi từng cấu trúc tiếng Nhật bản địa tinh tế. Từ các bạn người Đài Loan: Tôi có cơ hội tuyệt vời để rèn luyện tiếng Anh mỗi ngày. Nhưng quan trọng hơn, họ truyền cho tôi một tư duy cởi mở, lối suy nghĩ đột phá, không ngại thử nghiệm cái mới và cách tiếp cận vấn đề cực kỳ trực quan, sinh động. Từ các bạn người Hàn Quốc: Tôi nhìn thấy ở họ một tinh thần cầu tiến mãnh liệt, niềm tự hào dân tộc tự nhiên và một niềm tin kiên định luôn hướng về phía trước, bất chấp mọi trở ngại.

Lời kết

Chỉ với 3 năm rưỡi ngắn ngủi tại Optimizer, tôi cảm giác bản thân đã có một bước chuyển mình lịch sử. Tôi bước vào với sự rụt rè của một kẻ tập sự, và bước ra với sự trưởng thành vững vàng của một người làm leadership thực thụ. Cảm ơn Optimizer, cảm ơn những người đồng đội đáng mến từ Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc đã cùng tôi viết nên một chương rực rỡ và đầy chiêm nghiệm trong cuộc đời mình. Lãnh đạo suy cho cùng không phải là một chức danh, đó là một hành trình chạm đến trái tim.